گامی به سوی بصیرت با احادیث و آموزه‌ها

در گذرگاهِ پرپیچ و خمِ زندگی، همواره نیازمندِ مشعلی روشن و هدایتی صائب هستیم تا راهِ حق را از باطل تشخیص دهیم و از گزندِ فتنه‌ها و لغزش‌ها در امان بمانیم. بصیرت، همان گوهرِ گرانبهایی است که در پرتوِ آن، حقایق آشکار می‌شوند و مسیرِ درستِ زندگی نمایان می‌گردد.

456345 - گامی به سوی بصیرت با احادیث و آموزه‌ها

در کلامِ الهی و آموزه‌های معصومین (ع)، بصیرت به مثابه‌ی آگاهیِ عمیق و شناختی اطمینان‌بخش توصیف شده است که انسان را توانمندِ درکِ حقایق و پشت‌پرده‌های حوادث می‌کند. با چراغِ روشنِ بصیرت، راهِ حق از ظلمتِ باطل به وضوح هویدا می‌شود و انسان در بحران‌ها و فتنه‌ها، سلامتِ خویش را حفظ خواهد کرد.

نقشِ بصیرت در جامعه‌ای اسلامی، نقشی حیاتی و تعیین‌کننده است. فهمِ صحیح و تواناییِ تحلیلِ درستِ واقعیاتِ جامعه، سدِ محکمی در برابرِ توطئه‌ها و انحرافاتِ دشمنان خواهد بود. جامعه‌ای که از بصیرتِ کافی برخوردار نباشد، به سادگی در دامِ فریبِ دشمنان گرفتار خواهد شد و گوهرِ گرانبهایِ خویش را به بهای ناچیزی از دست خواهد داد. وظیفه‌ی خواصِ جامعه است که با ارتقای سطحِ آگاهیِ توده‌ها، مانعِ انحرافِ آنان از مسیرِ حق و حقیقت شوند.

در پرتوِ آموزه‌های نورانیِ ائمه‌ی معصومین (ع)، گنجینه‌ای از راهکارها و رهنمودها برای نیل به بصیرت و روشناییِ دل گشوده می‌شود.

امام علی (ع) می‌فرمایند: “بصیرت، عطای الهی است. هر آنکه خواهانِ دیدنِ حقایق باشد، خداوند چشمِ بصیرت به او عطا خواهد کرد و او را به حقیقتِ امور آگاه خواهد ساخت.”
امام علی (ع) در نهج البلاغه می‌فرمایند: “قرائتِ قرآن، ذکرِ حق و عبرت‌آموزی از وقایعِ روزگار، بصیرت و روشناییِ دل را به ارمغان می‌آورند.”
امام علی (ع) همچنین از کسانی که بدون بصیرت از حاملانِ حق تبعیت می‌کنند و با نخستین شبهه‌ای که در دلشان راه می‌یابد، از مسیرِ حق منحرف می‌شوند، انتقاد می‌کنند و داشتنِ قلبی سلیم و با بصیرت را از نشانه‌های سعادتِ انسان می‌دانند.

با تأمل در این آموزه‌های ارزشمند، درمی‌یابیم که بصیرت، گوهرِ نایابی است که باید قدرِ آن را بدانیم و در جهتِ کسبِ آن تلاشِ مداوم داشته باشیم. مطالعه‌ی کلامِ الهی، تأمل در سیره و سخنانِ معصومین (ع)، عبرت‌آموزی از تاریخ و وقایعِ روزگار و همچنین تفکر و تعمق در حقایقِ هستی، از جمله مهم‌ترین گام‌هایی هستند که می‌توان در جهتِ نیل به بصیرت و روشناییِ دل برداشت.

بیایید با روشناییِ مشعلِ بصیرت، مسیرِ حق و حقیقت را در پیش گیریم و از گزندِ فتنه‌ها و لغزش‌ها در امان بمانیم.

******

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمودند :

لیسَ الأعمى مَن یعْمى بَصرُهُ، إنَّما الأعمى مَن تَعْمى بَصیرتُهُ.

كور آن نیست كه چشمش نابینا باشد بلكه كور [واقعى] آن كسى است كه دیده بصیرتش كور باشد.

******

امام على عليه السلام فرمودند :

فإنّما البَصيرُ مَن سمِعَ فتَفَكّرَ، و نَظرَ فأبْصرَ، و انْتَفعَ بالعِبَرِ، ثُمّ سَلَكَ جَدَدا واضِحا يَتَجنّبُ فيهِ الصَّرْعَةَ في المَهاوِي.

با بصيرت كسى است كه بشنود و بينديشد، نگاه كند و ببيند، از عبرتها بهره گيرد، آن گاه راه روشنى را بپيمايد كه در آن از افتادن در پرتگاهها به دور ماند.

******

امام علی علیه السّلام فرمودند :

الفِطنَهُ بِالبَصیرَةِ؛

استقامت فهم و زیرکی، با بصیرت به دست می آید.

******

امام على عليه السلام فرمودند :

فَقْدُ البَصرِ أهْوَنُ مِن فِقْدانِ البَصيرةِ.

از دست دادن بينايى آسانتر است تا از دست دادن بينش.

******

امام على علیه السلام فرمودند :

نَظَرُ البَصَرِ لا یجْدی إذا عَمِیتِ البَصیرةُ .

اگر دیده بصیرت كور باشد نگریستن چشم سودى نمى دهد.

******

امام علی علیه السّلام فرمودند:

لَحُبُّ الدنیا صَمَّت الأسماعَ عن سماعِ الحكمةِ و عَمِّیت القلُوب عن نورِ البصیرةِ.

البته دوستی دنیا گوشها را از شنیدن حكمت كر می كند و دلها را از دیدن نور بصیرت كور می كند.

******

امام علی علیه السّلام فرمودند :

لا عِلمَ لِمَن لا بَصِیرَةَ لَهُ؛

انسان بی بصیرت به دانش واقعی دست نخواهد یافت.

******

امام صادق علیه السّلام فرمودند :

تاهَ مَن جَهِلَ وَ اهتَدي مَن أبصَرَ وَ عَقَلَ؛

«هر که جهالت ورزيد هلاک شد و هر که با ديده ي بصيرت نگريست و تعقل کرد، هدايت يافت.»

******

امام صادق علیه السّلام فرمودند :

مَن فَتَحَ الله عَینَ قَلبِهِ وَ بَصیرَهَ عَینهِ بِالاعتِبارِ فَقَد أعطاهُ مَنزِلَهً رفیعَهً وَ زُلفَهً عظیمَهً؛

«کسی که خداوند متعال چشم دل و دیده ی بصیرتش را برای عبرت گیری باز نموده در واقع مقامی والا و مرتبتی بزرگ به او عنایت کرده است.»

******

امام صادق علیه السّلام فرمودند :

العَامِلُ عَلَي غَيرِ بَصيرَه کالسَّائِر عَلي غير الطَّريق و لا يَزيدُهُ سُرعَهُ السَّير مِنَ الطَّريق إلاّ بُعدَاً ؛

«کسی که بدون «بصیرت» عمل می کند، همچون زنده ای است که در بیراهه می رود؛ پس هر چه سریع تر رود، از مقصد دورتر می شود.»

******

امام کاظم علیه السّلام فرمودند :

تفقهوا فی دینِ الله فَأنَّ الفِقهَ مِفتاحُ البَصیرةِ وَ تَمامُ العِبادَةِ؛

«در دین خدا تفقه و کاوش کنید، چرا که فقه و فهم دین، کلید بصیرت و کامل کننده عبادت است.»

******

امام رضا علیه السّلام فرمودند :

وَ اعلَم أنَّ العَمَلَ الدَّائِمَ القَلیلَ عَلَی الیقینِ وَ البَصیرَةِ أفضَلُ عندالله مِنَ العَمَلِ الکَثیر عَلی غیر یقینٍ وَ الجَهدِ؛

بدان که عمل دائم کم با یقین و بصیرت نزد خدا بهتر است از عمل زیاد و سخت بدون یقین.

نتیجه :

بصیرت از مهم ترین ویژگی های یک مؤمن است و دستیابی به آن، نیازمند تلاش و مجاهدت است. با پیروی از دستورات ائمه اطهار (ع) و عمل به راهکارهای ارائه شده، می توانیم به بصیرت حقیقی دست یافته و مسیر سعادت و رستگاری را در پیش بگیریم.

همچنین بررسی کنید ...

نوح, هزار سال عمر یا عمری پربار؟ رمزگشایی از ابهامات

حضرت نوح (ع)، پیامبری از اولوالعزم الهی، نقشی محوری در تاریخ بشریت ایفا می‌کند. اما …