حکم شرعی خرید و فروش ارز دیجیتال از دیدگاه مراجع تقلید

تکنولوژی بلاک‌چین و ارزهای دیجیتال، به عنوان پدیده‌های نوظهور یا «مسائل مستحدثه»، بحث‌های گسترده‌ای را در حوزه فقه و احکام شرعی به وجود آورده‌اند. از آنجا که این دارایی‌ها فاقد پشتوانه فیزیکی و نظارت متمرکز بانک‌های مرکزی هستند، مشروعیت خرید و فروش آن‌ها همواره سوال اصلی مقلدین بوده است.

346363463 - حکم شرعی خرید و فروش ارز دیجیتال از دیدگاه مراجع تقلید

در این مقاله، به بررسی جامع فتاوای مهم‌ترین مراجع تقلید شیعه در خصوص حکم شرعی ارز دیجیتال (از جمله بیت‌کوین و سایر رمزارزها) و شرایط جواز یا عدم جواز معاملات آن‌ها، با هدف کمک به تصمیم‌گیری شرعی مخاطبان می‌پردازیم.

مبانی فقهی اختلاف نظر فقها

تفاوت دیدگاه‌ها در میان فقها عمدتاً ناشی از ابهام در سه رکن اصلی معاملات اسلامی است:

  1. مالیت عُرفی (Malit Urfi): آیا ارز دیجیتال در عرف عقلا ارزش مالی محسوب می‌شود و آیا قابلیت تملک و معامله دارد؟

  2. غَرَر و ضرر: آیا نوسانات شدید و عدم پشتوانه فیزیکی این معاملات، باعث ریسک و ابهام غیرقابل قبول (غرر) می‌شود که شرعاً ممنوع است؟

  3. قواعد حکومتی: آیا معامله این دارایی‌ها مخلّ نظام اقتصادی حاکم است یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران؟

فتوای مهم‌ترین مراجع تقلید درباره ارزهای دیجیتال

در اینجا، خلاصه‌ای از فتاوای مراجع تقلید که بیشترین استفتائات پیرامون آن‌ها صورت گرفته، ارائه شده است. (تذکر: مقلدین باید برای عمل، به آخرین نظر مرجع تقلید خود مراجعه کنند.)

مرجع تقلیدحکم شرعی کلیتوضیحات کلیدی فتوا
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (رهبر)تابع قوانین کشورخرید و فروش و تولید رمزارزها به‌طور کلی جایز است، مشروط بر آنکه مخالف قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران نباشد.
حضرت آیت‌الله مکارم شیرازیاشکال دارد/جایز نیستبه دلیل وجود ابهامات زیاد در این معامله (غرر) و نوسانات شدید، خرید و فروش آن اشکال دارد.
حضرت آیت‌الله نوری همدانیاشکال دارد/جایز نیستوارد شدن به این معاملات به دلیل داشتن جنبه قمار و اخلال در نظام اقتصادی اشکال دارد.
حضرت آیت‌الله سیستانیاحتیاط واجب/جایز نیستبنابر احتیاط واجب، خرید و فروش و نگهداری ارزهای دیجیتال جایز نیست. معاملات اهرم‌دار (Leveraged Trading) حرام است.
حضرت آیت‌الله شبیری زنجانیمشروط بر عدم مفسدهچنانچه استفاده از این ارزها نوعاً مفسده اقتصادی داشته باشد یا خلاف قانون باشد، خرید و فروش آن اشکال دارد.
حضرت آیت‌الله صافی گلپایگانیمشروط بر مالیت عُرفیاگر رمزارز در نظر عموم مردم دارای ارزش مالی (مالیت عرفی) باشد و مانع شرعی (مانند ضرر قابل توجه) در میان نباشد، شرعاً قابل معامله است.

همچنین بررسی کنید ...

احکام شرعی وصیت رمزارزها و دارایی‌های دیجیتال چیست؟

وصیت در عصر دیجیتال؛ چالش جدید فقه معاصر در دنیای کنونی، دارایی‌های افراد دیگر تنها …