تکنولوژی بلاکچین و ارزهای دیجیتال، به عنوان پدیدههای نوظهور یا «مسائل مستحدثه»، بحثهای گستردهای را در حوزه فقه و احکام شرعی به وجود آوردهاند. از آنجا که این داراییها فاقد پشتوانه فیزیکی و نظارت متمرکز بانکهای مرکزی هستند، مشروعیت خرید و فروش آنها همواره سوال اصلی مقلدین بوده است.

در این مقاله، به بررسی جامع فتاوای مهمترین مراجع تقلید شیعه در خصوص حکم شرعی ارز دیجیتال (از جمله بیتکوین و سایر رمزارزها) و شرایط جواز یا عدم جواز معاملات آنها، با هدف کمک به تصمیمگیری شرعی مخاطبان میپردازیم.
مبانی فقهی اختلاف نظر فقها
تفاوت دیدگاهها در میان فقها عمدتاً ناشی از ابهام در سه رکن اصلی معاملات اسلامی است:
مالیت عُرفی (Malit Urfi): آیا ارز دیجیتال در عرف عقلا ارزش مالی محسوب میشود و آیا قابلیت تملک و معامله دارد؟
غَرَر و ضرر: آیا نوسانات شدید و عدم پشتوانه فیزیکی این معاملات، باعث ریسک و ابهام غیرقابل قبول (غرر) میشود که شرعاً ممنوع است؟
قواعد حکومتی: آیا معامله این داراییها مخلّ نظام اقتصادی حاکم است یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران؟
فتوای مهمترین مراجع تقلید درباره ارزهای دیجیتال
در اینجا، خلاصهای از فتاوای مراجع تقلید که بیشترین استفتائات پیرامون آنها صورت گرفته، ارائه شده است. (تذکر: مقلدین باید برای عمل، به آخرین نظر مرجع تقلید خود مراجعه کنند.)
کانون فرهنگی تبلیغی راه نور مشهد مقدس