سرطان قابل پیشگیری نیستند، اما پژوهشهای علمی نشان میدهند که بخش قابل توجهی از موارد ابتلا با اصلاح سبک زندگی، انجام غربالگریهای منظم و کنترل عوامل خطر قابل کاهش است. سازمانهای معتبر پزشکی بر این باورند که انتخابهای روزمره افراد نقش مهمی در کاهش احتمال ابتلا به بسیاری از سرطانها دارد.
در ادامه با مهمترین راهکارهای علمی و اثباتشده برای پیشگیری از سرطان آشنا میشویم.
وزن مناسب و فعالیت بدنی را حفظ کنید
اضافهوزن و چاقی از عوامل خطر شناختهشده برای ابتلا به چندین نوع سرطان از جمله سرطان روده بزرگ، سینه، رحم، کلیه و مری هستند. انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه ورزش شدید در هفته، علاوه بر کمک به کنترل وزن، خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای مزمن از جمله سرطان را کاهش میدهد.
پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا، دویدن آرام و ورزشهای گروهی از بهترین گزینهها برای حفظ سلامت بدن هستند.
مطلب مرتبط :
علل سرطان معده چیست؟ عوامل خطر و راههای پیشگیری
رژیم غذایی سالم داشته باشید
تغذیه مناسب یکی از مهمترین عوامل پیشگیری از سرطان است. متخصصان توصیه میکنند مصرف میوه، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و مغزها افزایش یابد و در مقابل مصرف گوشتهای فرآوریشده مانند سوسیس، کالباس و بیکن تا حد امکان محدود شود.
مطالعات نشان دادهاند مصرف زیاد گوشتهای فرآوریشده با افزایش خطر سرطان روده بزرگ ارتباط دارد. همچنین کاهش مصرف نوشیدنیهای شیرین و غذاهای پرچرب به حفظ وزن مناسب کمک میکند.
از مصرف دخانیات و الکل خودداری کنید
سیگار همچنان مهمترین عامل قابل پیشگیری ابتلا به سرطان در جهان محسوب میشود و با سرطان ریه، دهان، حنجره، مری، مثانه، کلیه و چندین سرطان دیگر ارتباط مستقیم دارد.
مصرف نوشیدنیهای الکلی نیز خطر ابتلا به سرطانهای کبد، مری، دهان، حلق، روده بزرگ و پستان را افزایش میدهد. هرچه میزان مصرف الکل بیشتر باشد، خطر نیز افزایش مییابد.
خواب کافی و مدیریت استرس را جدی بگیرید
داشتن خواب باکیفیت به مدت ۷ تا ۹ ساعت در شب به حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی و تنظیم هورمونها کمک میکند. اگرچه ارتباط مستقیم کمبود خواب با همه انواع سرطان هنوز به طور کامل اثبات نشده است، اما اختلالات خواب میتوانند بر سلامت عمومی بدن اثر منفی بگذارند.
همچنین مدیریت استرس از طریق ورزش، مدیتیشن، هنر، مطالعه، طبیعتگردی یا فعالیتهای اجتماعی میتواند کیفیت زندگی را بهبود ببخشد و به حفظ سلامت جسم و روان کمک کند.
غربالگریهای پزشکی را فراموش نکنید
تشخیص زودهنگام، یکی از مؤثرترین راههای کاهش مرگومیر ناشی از سرطان است. پزشکان بر اساس سن، سابقه خانوادگی و عوامل خطر، انجام آزمایشهای غربالگری را توصیه میکنند.
مهمترین غربالگریها عبارتاند از:
- کولونوسکوپی یا سایر آزمایشهای غربالگری سرطان روده بزرگ
- ماموگرافی برای سرطان پستان
- آزمایش پاپ اسمیر و تست HPV برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم
- غربالگری سرطان پروستات در افراد واجد شرایط با نظر پزشک
زمان انجام این آزمایشها باید بر اساس دستورالعملهای پزشکی و شرایط هر فرد تعیین شود.
ویتامین D را در حد طبیعی نگه دارید
کمبود ویتامین D در برخی مطالعات با افزایش خطر بعضی سرطانها ارتباط داشته است، اما هنوز شواهد کافی برای توصیه مصرف خودسرانه مکملها به منظور پیشگیری از سرطان وجود ندارد.
بهترین راه، قرار گرفتن متعادل در معرض نور خورشید، تغذیه مناسب و در صورت نیاز، مصرف مکمل تنها با تجویز پزشک است.
آیا مصرف آسپرین از سرطان پیشگیری میکند؟
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف دوز پایین آسپرین ممکن است در بعضی افراد، خطر سرطان روده بزرگ را کاهش دهد. با این حال، آسپرین میتواند خطر خونریزی معده و روده یا خونریزی مغزی را افزایش دهد.
به همین دلیل، هیچگاه نباید آسپرین را صرفاً برای پیشگیری از سرطان بدون نظر پزشک مصرف کرد. پزشک با توجه به سن، سابقه بیماری و عوامل خطر، درباره مصرف آن تصمیم میگیرد.
واکسیناسیون را جدی بگیرید
برخی سرطانها ناشی از عفونتهای ویروسی هستند. واکسن HPV میتواند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم و برخی سرطانهای دیگر را کاهش دهد. همچنین واکسن هپاتیت B خطر ابتلا به سرطان کبد را در افراد مستعد کاهش میدهد.
از پوست خود محافظت کنید
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض اشعه فرابنفش خورشید، یکی از مهمترین عوامل خطر سرطان پوست است. استفاده از کرم ضدآفتاب، لباس مناسب، عینک آفتابی و پرهیز از قرار گرفتن در آفتاب شدید، احتمال ابتلا به سرطان پوست را کاهش میدهد.
پیشگیری از سرطان بیش از هر چیز به سبک زندگی سالم وابسته است. تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب، ترک دخانیات، پرهیز از مصرف الکل، خواب کافی، انجام غربالگریهای توصیهشده و واکسیناسیون، از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند احتمال ابتلا به بسیاری از سرطانها را کاهش دهند.
در عین حال، باید توجه داشت که برخی توصیههای قدیمی مانند مصرف خودسرانه آسپرین یا تغییر فاصله غربالگریها، برای همه افراد مناسب نیستند و تصمیمگیری درباره آنها باید حتماً با نظر پزشک و بر اساس شرایط فردی انجام شود.